Zo niet de editie van 2012. Tijdens het HAVO-examen Nederlands geselt een hagelbui het dak en de muren. Een onverwachte klap onweer schrikt ons op. Er staat een raam te klapperen in de wind, er woei zojuist een vlaag regenwater naar binnen. De sluiting van het raam is kapot. De dienstdoende surveillant doet pogingen het venster dicht te klemmen met proefwerkpapier. Vergeefse moeite, het valt gelijk weer open. Als het examen is afgelopen komt één van de kandidaten verkleumd naar buiten. ‘Morgen trek ik mijn skipak aan’, belooft ze.

Gelukkig hadden de meeste leerlingen zich goed voorbereid voor hun examen. In de zaal heerste opperste concentratie. Ik ben aan een leeg tafeltje gaan zitten om de opgaven te maken die het CITO ons had voorgeschoteld. Een tekst over dalende criminaliteitscijfers en toenemend gevoel van onveiligheid voor tekstbegrip en om samen te vatten een tekst over hoe mens en dier de afgelopen vierentwintighonderd jaar tegenover elkaar hebben gestaan.

De leerlingen die na drie uur weer naar buiten kwamen hoopten er het beste van en vonden het wel te doen. Een beeld dat bevestigd werd door de stroom aan twitterberichtjes die daarna op gang kwam.

Dat was bij het VWO-examen Nederlands, dat een dag eerder werd afgenomen, wel anders. Een kandidaat die zich Lenn@neusspree noemt, was tijdens het examen in nood gekomen en twitterde:  is vraag 17 van het nederlandsexamen B of C snel reageren anders zien ze dat ik op mijn mobiel zit. Dezelfde neusspree verheugt zich er een dag later op dat hij bij het examen wiskunde zijn mobiel mag gebruiken als rekenmachine. Dat versterkt mijn vermoeden dat we hier met een fantast en grappenmaker hebben te doen.

Serieuzer was de inbreng van filosofe en auteur Joke Hermsen op het korteberichtjeskanaal. Hermsen is de auteur van de tekst die bij het vwo-examen werd gebruikt bij tekstbegrip. Zij twitterde nog dezelfde dag: Volgens mij staat er een fout in VWO examen nederlands. Antwoord op vraag 1 is 3 (IPV 2) en ik kan het weten! Ze liet het er niet bij zitten, mede door de aanmoedigingen van vele vwo’ers in den lande en meldde haar bevindingen bij het CITO. Twee dagen later publiceerde dat een wijziging op het correctiemodel dat geheel in de geest was van de auteur.

Eindexamenkandidaten kregen weer hoop en beloofden Joke Hermsen dat ze al haar boeken zouden gaan lezen.

Ik zette mij aan de correctie van het werk van mijn HAVO-leerlingen. Zes uur later moest ik constateren dat vier van hen het examen beter hadden gemaakt dan ik.

Ik was trots en ik schaamde me diep.

Het televisiedebat  ging over de gevolgen van social media voor het leven van jongeren. Er werd gesproken over 'facebook-stress': jongeren die om de paar minuten hun smartphone raadplegen om maar zeker te zijn dat ze geen bericht missen. Douwe Dijksterhuis nam het standpunt in dat bij hem in de les leerlingen zich voor honderd procent moeten richten op de lesstof en dus niet tegelijk bezig kunnen zijn met facebook, twitter, whatsapp, pingen of wat dies meer zij. Enkele leerlingen omschreven de sfeer in de klas van Douwe daardoor als rustig en geconcentreerd.

Onze leerlingen en hun docent waren voor het Debat op 2 uitgenodigd via de man van onze docente Simone Kamman. Hij is redacteur bij het programma en nam contact op met afdelingsleider Jan Bos. Een link naar het programma staat hieronder.

http://www.uitzendinggemist.nl/afleveringen/1251804

Op Helen Parkhurst gaat tot nu toe alles naar wens. De gymzalen staan weer vol met rijen tafels en stoelen. Tapijttegels beschermen de vloeren en dempen ook veel geluiden. Leerlingen komen ruim op tijd en weten bij binnenkomst wat hen te doen staat. Mobieltjes en tassen bij de ingang. Een bemoedigende duim omhoog van een docent, een glimlach naar een medeleerling. Met de nodige drankjes, energierepen, pennen en andere toegestane hulpmiddelen zoeken de leerlingen naar de tafel met hun naam erop. Dan is het wachten op de klok totdat de examenenveloppen opengaan, gemaand wordt tot volledige stilte en de opdrachten worden verdeeld. Meteen horen we de hersencellen kraken en de pennen krassen. De spanning is te voelen, maar al gauw gaan de meeste leerlingen zo op in de opdrachten dat ze alles om zich heen vergeten en kunnen ‘focussen’. We denken dat alle examentrainingen en proefexamens ertoe hebben bijgedragen dat veel leerlingen goed voorbereid zijn.

Wat geluidsoverlast bij twee lokalen waar dyslectische leerlingen examen deden, was het enige probleem tot nu toe. We moeten met elkaar zorgen dat de examenleerlingen in alle rust kunnen werken en doen dan ook net als ieder jaar een oproep aan alle overige leerlingen hier rekening mee te houden.

Alle examenleerlingen wensen we heel veel succes en alle medewerkers succes met surveilleren en corrigeren. 

Globe is het door Al Gore opgezette lesprogramma waarin leerlingen van basisscholen en scholen voor voortgezet onderwijs in 111 landen samen met wetenschappers onderzoek doen naar natuur en milieu. Het onderzoek is gericht op het verzamelen van gegevens om te zien hoe de natuur reageert op klimaatopwarming. De deelnemende scholen zijn opgedeeld in onderzoeksgroepen met verschillende opdrachten.

Op Helen Parkhurst zijn onze leerlingen bezig om wekelijks in de schooltuin een aantal bomen en de omgeving eromheen te observeren. De verzamelde gegevens worden vastgelegd in een database zodat veranderingen in de natuur op lange termijn te zien zijn.

In september 2012 zullen de deelnemers aan de onderzoeksgroep waar ook Helen Parkhurst deel van uitmaakt naar Nederland komen en natuurlijk ook onze school bezoeken. Een verslag van de eerste drie dagen in Noorwegen is hieronder te downloaden.

Meer informatie op www. Hpblogs.nl/globe/ of www.globe.gov of op www.globenederland.nl. 

Op het hoofdgebouw moesten de leerlingen via een hindernisbaan de school verlaten en werden aan het einde opgevangen door een DJ met swingende muziek. Petje af voor de leerlingen die dit hebben georganiseerd en de docenten Bewegingsonderwijs en conciërges die geholpen hebben om dit in goede banen te leiden. Afdelingsleider Nico van 't Wout was ook zeer te spreken over de examenstunt op Villa Parkhurst. Zie hieronder...

'Op Villa Parkhurst begon de examenstunt met een ontbijtje. De examenleerlingen hadden zelf geld bij elkaar gelegd om dit te organiseren. Kwart over acht  stond het klaar. Een eitje, kaas, worst, een broodje, beschuitje en een cracker. De koffie werd geserveerd en de stemming kwam er goed in. Heel langzaam werden de docenten meegenomen en een enkel kwam al geschminkt terug met diverse attributen. Eigenlijk kon niemand er aan ontkomen. De Villa was donker en de leerlingen mochten om vijf voor tien binnen. Heel veel vierde klassers waren verkleed en allemaal binnen het thema ‘eng en bloeddorstig’. De leerlingen moesten langs de dood binnenkomen en een aantal was echt wel een beetje bang. Tijdens het tweede uur waren het weer de examenkandidaten die met gegil en geschreeuw de leerlingen aan het schrikken gingen maken. Overal lag bloed en waren er sporen van geweld. Botten en knekels hingen er en de plek van de moordaanslag was afgeplakt.

Het tweede deel van het lesuur namen andere vierde klassers de les over en werd er door de docenten druk gerepeteerd om het dansje van Thriller in te oefenen. Alle docenten van Villa Parkhurst stonden mee te doen. Daarna kon een ieder laten zien wat hij in huis had en vooral Davey scoorde goed met zijn dans. Na de stunt ging iedereen tevreden naar huis, maar begon de grote schoonmaak. Alles is opgeruimd door de leerlingen zelf en ze hadden er werk van gemaakt. De laatsten gingen tegen tweeën weg omdat ook de examentraining muziek op Helen Parkhurst begon. Onvergetelijk.' ..aldus Nico van 't Wout.

Omdat ik niets anders te doen had las ik Joyce, probeerde met behulp van franse woordenboeken het werk van Foucault en Baudrillard te begrijpen en draaide platen van the Stranglers en the Clash. In Amsterdam was elke week wel een krakersrel, die ik volgde via de radio of waar ik op af ging omdat vrienden van mij erbij betrokken waren. Een theedoek en citroensap waren probate middelen tegen de traangasgranaten van de mobiele eenheid, was mij verteld.

Tijdens mijn studie had ik kennis gemaakt met de letterkunde van de zeventiende eeuw en ik had sympathie opgevat voor Gerbrand Adriaanszoon Brederode. Die vroeg gestorven schoenmakerszoon was minder deftig dan zijn collega Hooft en minder burgerlijk dan Vondel. Ik had zijn Spaanse Brabander gelezen en kon de protagonist van het stuk, Jeronimo, wel waarderen. Deze zelfgeproclameerde edelman, die zo was weggelopen uit de anonieme Spaanse schelmenroman Lazarillo de Tormes (1554), was om duistere redenen Antwerpen ontvlucht en in de hoofdstad van de Republiek aangekomen. Daar liet hij iedereen weten dat hij van hoge afkomst was en bulkte van het geld. Het tegendeel was waar en ondertussen deed hij verwoede pogingen op kosten van anderen in zijn onderhoud te voorzien. Dat hij het daarbij niet zo nauw nam met de grenzen van mijn en dijn en de regels van het fatsoen, laat zich raden. De Amsterdammers waren in het stuk van Brederode overigens geen haar beter.

Ik had geleerd dat de komedie uit 1617 een subtiele en aanschouwelijke zedenles was over hoogmoed en hovaardij. Het spel hield de Amsterdammers, die zo snel van niet tot iet gekomen waren, een spiegel voor en leerde hen de oorzaken te onderzoeken waardoor medeburgers in de ellende waren gekomen. Als die oorzaken aan de persoon verwijtbaar waren was hoon op zijn plaats, maar als de ellende het gevolg was van blinde fortuin dan verdiende het slachtoffer respect als ieder ander. Maar interessanter dan deze les over fatsoen vond ik het lesje dat Brederode ons leerde over list en bedrog in de eerste stedelijke omgeving in Nederland.

Dertig jaar later hebben mijn leerlingen uit vier vwo de Spaanse Brabander ontdekt.  Ze hebben geleerd dat het stuk niet begrepen kan worden zonder oog te hebben voor de ontwikkeling die Amsterdam aan het einde van de zestiende eeuw doormaakte. De stad was booming, schepen uit alle windstreken voeren het IJ binnen, het was een multiculturele smeltkroes van mensen van alle rassen en standen en toen in 1585 Antwerpen in handen van de Spaanse overheerser was gevallen, kwam een stroom van economische vluchtelingen van die kant op gang.

Op de vraag naar het thema van Brederodes blijspel hebben mijn leerlingen een eigentijds antwoord. In de Spaanse Brabander laat Brederode zien dat Amsterdam werd overspoeld door allochtonen die allemaal bedriegers en criminelen zijn, met als gevolg dat Amsterdam veranderde in een poel van corruptie.

Om met Brederode te spreken: het kan verkeren.

Doppel-U trachtte dit te bereiken met gedichten van Goethe en Schiller, niet in de originele vorm maar als rap. Ook liet Doppel-U een paar zijn eigen nummers horen. Na zijn concert in de aula tijdens het derde uur kregen alle aanwezige leerlingen tijdens het vierde uur ook nog een workshop in het mee-rappen van de gedichten.

Voor Doppel-U, die ook wereldrecordhouder is voor de grootste rap-workshop  ter wereld, was dit een extra bijzondere gebeurtenis. Dit concert markeerde namelijk het begin van zijn eerste tournee door Nederland, ook ter promotie van zijn nieuwe CD, “U Quadrat”.
Hoewel Doppel-U het heel leuk deed, heel grappig en energiek was, zal klassieke literatuur nooit mijn favoriete onderwerp worden. 

Emiel Trompetter D4H1 
 

Wanneer vloog er voor het laatst een propje door de klas? Ik moet er diep voor in mijn geheugen graven, het moet jaren geleden zijn. Soms vind ik nog wel eens het begin van een papieren vliegtuigje op een tafel, maar voor die het luchtruim koos, was de aandacht van de vliegtuigbouwer alweer ergens anders. Kleine mededelingen verspreiden met behulp van een briefje, het komt niet meer voor. Stomme spelletjes als boter, kaas en eieren, kamertje verhuren of galgje gaan ook beter met behulp van de slimme telefoon. De spelletjes zijn even stom, er is meer keuze en ze zijn verslavend op de koop toe. Sinds ict-high-tec zijn intrede heeft gedaan in het klaslokaal blijft de vloer schoon, als we even afzien van kauwgom, broodkorsten, chipszakken en snoepverpakking. Alleen als de docent papier meeneemt wil er nog wel eens een snipper van het tafelblad vallen, maar wiens schuld is dat dan?

Leerlingen hebben geen papier meer in hun tas. De gratis schoolboeken liggen in hun kluisje of thuis en om aantekeningen te maken heb je geen schrift nodig en ook geen pen of potlood. Je kunt de uitleg van de docent eenvoudig opnemen, de powerpointpresentatie verschijnt nog dezelfde dag op het intranet en uitleg op het scherm of op het bord kan worden gefotografeerd. Steeds meer lesstof verdwijnt in steeds meer extern geheugen. Waarom heeft het menselijk lichaam eigenlijk wel een navel en geen usb-poort?

In Tokyo staat de kantoorvakhandel en papierwinkel Ito-ya; negen verdiepingen schoolspullen, kunstenaarsbenodigdheden en kantoorartikelen. Je vindt er tientallen soorten paperclips, nietmachines, printers, bureaustoelen, telmachines, plakbanddispensers, briefopeners, pennenmessen, inkt en verf in alle denkbare kleuren, bureaubladen van zacht leder, luxe vulpennen, speelkaarten in luxe foedraal, schrijf- en tekentafels, perforators met twee, vier en vierentwintig gaten, bureaulampen, showtassen en opbergmappen, punaises, enveloppen in alle soorten en maten en op de papierafdeling hebben ze vijfduizend soorten papier op voorraad, geschept, gestreken, gemarmerd, met watermerk, scherp gesneden of rustiek gerafeld, weer een verdieping lager liggen honderden soorten notitieboekjes, -blokken en -blokjes, in een ringband, geplakt of geniet, met perforatierand of in een fraaie portefeuille. Het was een grijze dag toen wij de winkel bezochten, de regen viel gestaag in de Ginza-straat waardoor de auto’s met zwiepende ruitenwissers voortreden. Maar Ito-ya baadde in tl-licht terwijl vele artikelen met spotjes extra waren uitgelicht. Graag en gretig ging ik aan de vitrines en de stellingen voorbij. Het onweerstaanbaarst waren de potloodhouders. Die had ik in geen jaren meer gezien. Het is een eenvoudig kokertje waarin een potlood past dat door het kokertje toe te schroeven komt vast te zitten. Precies wat je nodig hebt als het potlood zo ver is opgeslepen dat het niet goed meer in de hand ligt.

Het was 2005. Als ik na een lange lesdag door het lokaal liep, raapte ik zo maar vier, vijf potloden op. Potloden zonder punt en zonder gummetje, potloden met afdrukken van tanden in het hout. Bij het slijpen werd het gemakkelijk vier centimeter korter voordat de punt stevig en scherp, klaar voor het karwei was. Dat het nu nog maar nauwelijks was vast te houden, was niet erg, ik had een potloodhouder.

Zeven jaren later zoek ik vergeefs de vloeren af. Decennialang was ‘je hebt mensen en je hebt potloden’, een gevleugelde uitdrukking. Nu heb je alleen nog maar mensen en mobieltjes.

De examenleerlingen van afdeling E mochten gebruik maken van een groot lokaal op afdeling D. Op die manier werd de examensetting al een beetje 'voelbaar' gemaakt. Straks zullen de tafels en stoelen in de gymzalen op dezelfde manier worden neergezet en gelden dezelfde afspraken zoals op tijd binnenkomen, geen tassen, alleen toegestane woordenboeken en volledige stilte zodra de examenopgaven zijn uitgedeeld.

De leerlingen gingen aan de slag met twee vakken naar keuze. De opdrachten in het proefexamen kwamen min of meer qua inhoud en zwaarte overeen met wat straks gevraagd gaat worden op het 'echte' examen. Zo hebben de leerlingen nog gelegenheid gehad om te oefenen en te zien of ze al op het gewenste niveau zitten. Er zijn nu nog ruim twee weken te gaan waarin de leerlingen nog kunnen bijspijkeren als dat nodig is. In ieder geval zal de sfeer tijdens het CSE wat meer bekend voelen door de oefening. De energie zal dan vooral gericht kunnen zijn op de te maken opdrachten.

We wensen al onze leerlingen - dus ook de havo/vwo-kandidaten - veel succes met de voorbereidingen. Zoek een goede mix tussen werken en ontspannen!

‘Om twee uur vanmiddag begint het’, meent een collega. Een ander kijkt uit het raam en schudt het hoofd en zegt: ‘dan zouden ze nu toch al wel begonnen moeten zijn’. Een derde brengt in dat ze om 11.00 u. vertrokken is. Ze heeft geen zin in die onzin. ‘Ho, ho, ho ..’ waarschuwt de afdelingsleider, die ook maar moet afwachten wat het worden gaat.

Als ik in de kleine pauze het lokaal ontsluit waar ik het tweede uur geroosterd ben, stort met donderend geraas een stapel stoelen van de tafel. Een eind touw verbindt een van de stoelpoten met de deurklink. Nog voor het geraas is verstomd, sluit ik de deur weer en draai hem op slot. Ik kijk uit naar een ordelijk lokaal voor het tweede lesuur.

Zo’n examenstunt gaat doorgaans gepaard met kilometers toiletpapier op de gangen, stinkbommetjes in de trappenhuizen, uitgerolde brandslangen, herrie op de gang, ballonnen gevuld met water, leeggegooide pakken bloem en eierstruif dat langs de muren en de ramen druipt. Eén van de eindexamenkandidaten maakt zich meester van de omroepinstallatie en meldt dat iedereen de rest van de dag vrij heeft. Leerlingen maken zich luidruchtig uit de voeten, een enkele docent probeert een laatste restje orde te bewaren, een conciërge of schoolleider poogt te verbieden wat onvermijdelijk te gebeuren staat.

Ik kom met mijn klas overeen dat we in elk geval de drie opgedragen mondelinge betogen gaan doen, maar niet in het lokaal met het omgevallen meubilair. Een klein halfuur luisteren we naar opvallend goed geschreven columns over het mislukte Catshuisoverleg en het opportunisme van de leider van de gedogende partij (actueel!), over schwalbes die het voetbal ondermijnen en gebrek aan discipline bij het huiswerk maken. Daarna laat ik de klas rustig vertrekken.

Dat rustig was niet nodig. Op de gangen hollen leerlingen in gevechtspakken gewapend met sirenes en megafoons. Het klinkt door de trappenhuizen en het schalt in de lokalen. Het schijnt dat er in de kantine ook al een en ander gaande is.

Ik haal mijn jas en ga naar huis. Het is half elf geweest en het ziet er niet naar uit dat er nog les gegeven wordt vandaag.

Kort na twee uur ’s middags gaat de telefoon. Ik schrik op uit mijn boek en neem op. Het is mijn direct leidinggevende. Dat hij hier vier lieve meisjes heeft staan die speciaal voor de examentraining naar school gekomen zijn. Ik kan hen, veertig kilometer verder, niet van dienst zijn en antwoord dat ik de volgende werkdag graag nieuwe afspraken met hen maak.

Dat de afdelingsleider dat niet helemaal afdoende vindt, lees ik even later op de mail. Of ik donderdag om negen uur vijftien even op zijn kamer komen wil.